ธรรมะวันละนิด(๒๔) ตัดห้าล่าง ละห้าบน ไม่สนหลัง

ปญฺจ  ฉินฺเท  ปญฺจ  ชเห                   ตัดห้าล่าง ละห้าบน ไม่สนหลัง

ปญฺจ  จุตฺตริ  ภาวเย                         เพิ่มกำลัง หลักอีกห้า ตั้งหน้าพาย

ปญฺจ  สงฺคาติโก  ภิกฺขุ                     เห็นคลองห้า อย่าข้องเกี่ยว เลี้ยวหลบไป

โอฆติณฺโณติ  วุจฺจติ                        พระจอมไตร ขนานนาม ผู้ข้ามทะเล. (ธบ.๓๗๐-พธ.แปล)

Cut off the Five, give up the Five

Cultivate further more the Five

The bhikkhu, from the Five Fetters freed,

A Flood-Crosser is he called. (เสฐียรพงษ์ วรรณปก แปล)


*ตัดห้าล่าง ได้แก่ ตัดโอรัมภาคิยสังโยชน์ (กิเลสที่ผูกมัด ๕ อย่างเบื้องต้น) คือ

๑. สักกายทิฏฐิ-ความเห็นว่าเป็นตัวเป็นตนของเรา

๒. วิจิกิจฉา-ความลังเลสังสัยไม่แน่ใจในคุณงามความดี

๓. สีลัพพตปรามาส-ความถือศีลพรตแบบงมงาย

๔. กามราคะ-ความมัวเมาในกาม

๕. ปฏิฆะ-ความหงุดหงิดขัดเคือง

*ละห้าบน ได้แก่ ละอุทธัมภาคิยสังโยชน์ (กิเลสที่ผูกมัด ๕ อย่างเบื้องปลาย) คือ

๖. รูปราคะ-ความมัวเมาในรูปภพ

๗. อรูปราคะ-ความมัวเมาในอรูปภพ

๘. มานะ-ความถือตัว

๙. อุทธัจจะ-ความฟุ้งซ่าน

๑๐. อวิชชา-ความไม่รู้จริง

รวมทั้งเบื้องต้นเบื้องปลาย ได้นามว่า สังโยชน์ ๑๐

*ไม่สนหลัง ได้แก่ ไม่อาลัยอดีต

*เพิ่มกำลังหลักอีกห้า ได้แก่ บำเพ็ญอินทรีย์ ๕ หรือพละ ๕ คือ สัทธา,วิริยะ,สติ,สมาธิ,ปัญญา

*ตั้งหน้าพาย ได้แก่ ตั้งหน้าตั้งตาทำปัจจุบันให้ดีที่สุด  หมายถึง การอุปมาชีวิต เหมือนการพายเรือข้ามฝั่ง ใจดุจคนพาย กายดุจเรือนั่ง ฝั่งดังจุดหมาย

*เห็นคลองห้า ได้แก่ เห็นกิเลสที่เกาะเกี่ยวใจให้เลี้ยวลด ดุจคลองที่คดเคี้ยว ๕ คือ ราคะ,โทสะ,โมหะ,มานะ,ทิฏฐิ

*อย่าข้องเกี่ยว เลี้ยวหลบไป ได้แก่ ภิกษุ หรือผู้มองเห็นภัยในวัฏฏสงสาร  ไม่ข้องแวะข้องเกี่ยวเลี้ยวเข้าคลองทั้งห้านั้น

*พระจอมไตร ได้แก่ พระพุทธเจ้าผู้ยิ่งใหญ่เหนือ ๓ ภพ คือ กามภพ รูปภพ และอรูปภพ

*ขนามนาม ผู้ข้ามทะเล ได้แก่ พระพุทธองค์ทรงยกย่องบุคคลผู้ดำเนินชีวิตเช่นนี้ ว่าเป็นผู้ข้ามทะเล  คือข้ามโอฆะ-กิเลสดุจทะเลหรือห้วงน้ำใหญ่ ๔  คือ  กาม,  ภพ,  ทิฏฐิ,  อวิชชา  (กาโมฆะ, ภโวฆะ, ทิฏโฐฆะ, อวิชโชฆะ)

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s